Llanelli · Sir Gaerfyrddin
Llanelli · Porth Tywyn · Pen-bre
Mae gwerthu cartref yma’n golygu adnabod y lle y mae prynwr yn ei ddewis: tref y tunplat, ei strydoedd a’i gorsaf, a thair milltir ar ddeg o lwybr arfordir i’r gorllewin.
Y dref
Ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, tyfodd Llanelli yn ganolfan fyd-eang i gynhyrchu tunplat, y ddalen ddur â haen o dun a wnaeth, ymhlith llawer o bethau eraill, sosbenni cân y dref, Sosban Fach. Mae’r gweithfeydd wedi cau; mae’r dref yn dal i ganu’r gân.
Mae prynwyr yn dod am y strydoedd, am yr arfordir, ac am y daith i’r gwaith yn Abertawe neu Gaerfyrddin. Mae rhai yn symud yn ôl.
Tirnodau â dyddiad arnyn nhw
Cafodd ei godi ar gyfer Thomas Stepney; mae’n cadw hen sillafiad enw’r dref.
Plasty Eidalaidd, a agorwyd gyda’i diroedd yn barc i’r bobl ar 21 Medi 1912. Mae ei amgueddfa’n cadw casgliad mawr o Grochenwaith Llanelli.
Mae’r orsaf ar Reilffordd Gorllewin Cymru a Rheilffordd Calon Cymru. Digwyddodd Terfysgoedd Llanelli yno ar 19 Awst 1911, yn ystod y streic reilffordd genedlaethol gyntaf.
Theatr y dref, a agorwyd yn hwyr yn 2012 yn lle’r un gynharach.
Tua’r gorllewin ar hyd y dŵr
Mae tair milltir ar ddeg (21 km) o lwybr cerdded a beicio, rhan o Lwybr Beicio Cenedlaethol 4, yn rhedeg ar hyd yr arfordir o Bynea yn y dwyrain i Barc Gwledig Pen-bre yn y gorllewin. Cafodd mwy na 2,000 erw o hen dir diwydiannol eu glanhau i’w greu.
Mae Porth Tywyn bum milltir i’r gorllewin o Lanelli; marina yw ei harbwr erbyn hyn. Ar 18 Mehefin 1928 glaniodd awyren fôr Amelia Earhart ar yr aber, a daeth hi i’r lan ym Mhorth Tywyn fel y fenyw gyntaf i groesi’r Iwerydd mewn awyren. Y tu hwnt iddo, mae Cefn Sidan yn ymestyn am bron i wyth milltir o draeth hyd at y penrhyn ger Cydweli.
Beth mae gwerthiant yma’n ei wynebu
Llanelli, Rhydaman a Phorth Tywyn yw prif ardaloedd trefol y sir sydd â hen weithfeydd glo, a bu cloddio glo yma o’r unfed ganrif ar bymtheg o leiaf hyd at 1986. Mae chwiliad cloddio glo yn gyffredin; y trawsgludwr sy’n ei archebu, a gall unrhyw un redeg gwiriad ar-lein y llywodraeth yn gyntaf.
Mae tref ar aber yn cael cwestiynau am lifogydd. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnig gwiriad perygl llifogydd fesul cod post, sy’n dangos y perygl i ardal; rydyn ni’n ei gynnwys yn y wybodaeth berthnasol.
Ers 1 Ebrill 2018, mae prynwyr eiddo yng Nghymru yn talu Treth Trafodiadau Tir, a gesglir gan Awdurdod Cyllid Cymru. Mae trawsgludwr y prynwr yn delio â hi. Nid treth stamp yw hi, ac ni fyddwn ni byth yn ei galw hi felly.
Iaith
Yng Nghyfrifiad 2021, roedd 72,838 o bobl tair oed a hŷn yn Sir Gaerfyrddin yn gallu siarad Cymraeg: 39.9 y cant, i lawr o 43.9 y cant yn 2011. Yn ward Lliedi, lle mae ein swyddfa gofrestredig, y ffigur oedd 26.0 y cant. Mae’r wefan hon wedi’i hysgrifennu yn y ddwy iaith, ac mae enwau lleoedd wedi’u sillafu fel y mae’r lleoedd eu hunain yn eu sillafu.